بدن چطور خودش را تنظیم میکند؟
در این درس با هورمونها و غدد درونریز آشنا میشوی؛ اما فقط قرار نیست متن بخوانی. در طول مسیر پیشبینی کن، کارت بازی کن و خودت را محک بزن.
مسیر یادگیری
هر بخش کوتاه است و یک کار مشخص برای انجام دادن دارد.
مفاهیم
تصویر کلی هورمون، غدد درونریز، سلول هدف، هیپوفیز و تیروئید را بساز.
کاوش
قبل از دیدن توضیح، یک موقعیت علمی را تحلیل و درباره نتیجه پیشبینی کن.
کارت بازی
پاسخ را قبل از برگرداندن کارت حدس بزن و بعد خودت را با توضیح علمی مقایسه کن.
آزمون
۵ سؤال مفهومی با بازخورد فوری. فقط نمره مهم نیست؛ دلیل پاسخ را هم بررسی کن.
🧠 مفاهیم کلیدی
این بخش را کوتاه نگه داشتهایم تا به جای حفظ کردن، تصویر کلی بسازی.
هورمون
پیامرسان شیمیایی بدن است که از غدد درونریز ترشح میشود و میتواند بر سلولهای هدف اثر بگذارد.
غده درونریز
هورمونهای خود را مستقیماً وارد خون میکند و مجرای ترشحی مشخصی برای انتقال هورمون ندارد.
سلول هدف
سلولی است که گیرنده مناسب برای یک هورمون دارد و میتواند پیام آن هورمون را دریافت کند.
هیپوفیز
یکی از غدد مهم دستگاه هورمونی است و در ترشح و تنظیم برخی هورمونها نقش دارد.
تیروئید
هورمونهای تیروئید در تنظیم سوختوساز بدن و فرایند رشد و نمو نقش دارند.
تنظیم بدن
هورمونها در فعالیتهایی مانند رشد، سوختوساز، تنظیم قند خون و بلوغ نقش دارند.
🔎 کاوش کن
اول پیشبینی کن؛ بعد توضیح علمی را بخوان.
قند خون چه میشود؟
فرض کن مقدار هورمونی که باعث کاهش قند خون میشود، در بدن به اندازه کافی ترشح نشود. پیشبینی تو چیست؟
یک نکته برای فکر کردن
چرا «سلول هدف» مهم است؟
اگر هورمون را مانند یک پیام در نظر بگیریم، سلول هدف مانند سلولی است که ابزار لازم برای دریافت آن پیام را دارد. پس وجود هورمون بهتنهایی به معنی اثر یکسان آن بر همه سلولها نیست.
🎴 کارت بازی
کارت را برگردان و ببین تعریف یا نقش آن را درست به یاد آوردهای یا نه.
هورمون
قبل از برگرداندن کارت، بگو هورمون چیست.
هورمون
قانون بازی
قبل از برگرداندن هر کارت، پاسخ را با صدای بلند توضیح بده. اگر پاسخ ناقص بود، دوباره تلاش کن و بعد پاسخ کارت را بخوان.
📝 آزمون مفهومی
۵ سؤال؛ بعد از هر پاسخ بازخورد میگیری.
🚀 یک قدم فراتر
علوم را از صفحه نمایش بیرون بیاور.
دانشمند خانه
یک نمونه از تغییری که در بدن هنگام ترس، هیجان یا فعالیت شدید تجربه کردهای پیدا کن. حدس بزن کدام پیامرسانهای بدن میتوانند در آن نقش داشته باشند.
به زبان خودت
در ۳۰ ثانیه برای یک دانشآموز پایه پنجم توضیح بده «هورمون چیست؟» از یک مثال روزمره کمک بگیر.
سؤال بساز
یک سؤال چهارگزینهای درباره دستگاه هورمونی طراحی کن و برای گزینه درست یک دلیل کوتاه بنویس.
سؤال بدون جواب
یک سؤال علمی درباره دستگاه هورمونی پیدا کن که هنوز جوابش را نمیدانی. آن را برای گفتوگو در کلاس نگه دار.